Chuyện tạc-ấp: nếu người ta làm được, tại sao tôi lại không…

Bắt chước!

Bình thường thì kết thúc sẽ là ‘tại sao tôi không làm được hoặc làm tốt hơn” hoặc kiểu giởn giởn thì ’cứ để họ làm’, nhưng vì hôm nay tôi muốn nói về startup, nên ‘bắt chước’ có lẽ là từ phù hợp.

Nhất là với các startup Việt Nam.

Tại sao?

Startup thì khỏi nói, hiện tại đang là 1 xu hướng ở nhiều quốc gia trên thế giới, Việt Nam chả ngoại lệ. Thậm chí doanh nghiệp bán chỗ ngồi và không gian làm việc cho startup cũng được gọi là startup.

Từ đâu người ta muốn startup?

Dễ đổi đời, nói thẳng ra là vậy, mặc dù cũng không phủ nhận các yếu tố cao đẹp hơn là lý tưởng, thử thách, hoặc tinh thần phục vụ của người khởi nghiệp.

Cho dù tỷ lệ startup mở ra rồi đóng cửa khá cao, nhưng điều kiện cần để start up 1 startup và sự thành công mà nó mang lại khi thành công thì không thể chối cãi.

Suốt lịch sử nhân loại, chưa có giai đoạn nào mà việc khởi nghiệp nằm trong tầm tay và tham vọng của nhiều người như hiện nay.

Internet đã làm cho điều đó dễ dàng hơn bao giờ hết. Google, Facebook từng là những startup bé bỏng trước khi trở thành đế chế như hiện nay.

Trước đây đa phần startup đều thuộc lĩnh vực công nghệ. Mặc dù ai đó khởi nghiệp có thể tự coi mình là đang starting up nhưng thực chất ý nghĩa của nó thường gán cho công nghệ nhiều hơn.

Mấy bác non-tech cũng đang từng ngày giành lấy chút đất trong khái niệm này, nhưng chuyện đó thôi không bàn ở đây.

Cái chủ yếu là người ta cảm thấy cơ hội được trao rõ ràng, một nhân viên như tôi hay bất kì ai như tôi đều có thể bắt đầu mơ mộng rồi tính toán đi trên con đường này một ngày không xa.

May mắn, cuộc chơi này còn có quỹ đầu tư hay các đại gia lắm tiền luôn tìm kiếm và hỗ trợ vốn cho startup, rủi ro cao đồng nghĩa ROI cao. Nếu bạn chứng minh mô hình của mình hiệu quả, thì hoàn toàn tin vào việc sẽ sống trên núi tiền chỉ trong 1-2 năm khởi nghiệp.

Giấc mơ về startup cũng giống như giấc mơ làm thuyền trưởng 1 con tàu sẵn sàng giăng buồm ra biển lớn cùng thủy thủ đoàn, nếu ngày xưa việc có được một con tàu không phải dễ dàng thì ngày nay với internet, làm chuyện đó có vẻ dễ và rẻ hơn nhiều.

Đừng bỏ lỡ:  Cách chúng ta tự tạo việc làm, kiếm tiền, làm tăng giá trị và thay đổi xã hội

Giống như việc người ta tìm ra 1 loại vật liệu khác nhẹ hơn, bền hơn thay cho bộ khung nhôm của mấy chiếc iphone.

Nhưng có thuyền, dựng buồm ra khơi chỉ là mào đầu của chuyến hành trình, có những người vừa đi được 1 chốc đã chóng mặt say tàu, rồi bỏ cuộc quay vào bờ, có những người trụ lâu hơn chút, ra tận đảo nhưng gặp quái thú cũng thất thủ về nhà, nhưng phần nhiều bị quái vật nuốt.

Chỉ có số còn lại rất ít có thể chạm đến ranh giới đại dương bao la rồi gặp gỡ những siêu tàu đứng chiễm chệ giữa biển khơi.

Đứng cạnh các anh lớn quả là 1 niềm tự hào, nhưng còn tùy là còn đủ sức khỏe để chơi hay không. Nếu không thì cũng có khi đắm tàu, chẳng quay về đất liền được, mà còn lênh đênh giữa biển, hoặc bị sáp nhập làm thủy thủ đoàn của tàu lớn.

Cuộc chơi tuy vẫn khó, nhưng đầu vào được nới rộng hơn.

Vấn đề còn lại là làm sao để chơi cho sướng, lâu ra………… khỏi cuộc chơi, có thất thủ cũng lâu hơn bình thường.

Phương pháp, chiến lược thì nhiều, đại khái như tạo ra mô hình kinh doanh mới (kiểu Uber, Airbnb, Udemy), e-commerce (Alibaba, Amazon, eBay), hoặc tạo platform community (Facebook, Instagram)… nói chung là kiếm cái mới sinh lợi được thì làm.

Ngoài đấy ra thì còn 1 chiến lược khác khôn ngoan hơn gấp bội, nâng cao xác suất sống còn, dễ thực hiện, không tốn công suy nghĩ.

Bắt Chước!

Như nói trên kia, nghĩa là thấy ai làm vậy mình làm y chang, có khác biệt đôi chút nhưng chắc không sao. Thấy thằng kia còn sống chắc mình cũng hấp hối thôi chứ không chết được đâu, kiểu gì cũng được bơm vốn cho làm.

Nói chứ phải mô hình được chứng mình là hiệu quả rồi hãy bắt chước.

Có gì sai trái ở đây không?

Không, rất không có gì sai. Nếu thằng khác nó làm, nó thành công ở nước ngoài, thì sao mình hông làm cho nước mình, dù gì người Việt mình cũng quen xài đồ có tiếng Việt hơn tiếng Anh mà.

Đừng bỏ lỡ:  Share

Chiến lược vậy không có vấn đề gì cả, thậm chí đáng tuyên dương.

Nhưng vẫn nên cẩn thận cách làm. Vì làm sai có thể chuyển 1 mô hình kinh doanh tiềm năng thành ‘đa cấp hội’. Vấn đề là ở con người, hoặc cao siêu hơn là các stakeholders (bất cứ ai liên quan tới mô hình đó, bao gồm khách hàng, nhân viên, team quản lý…)

Ở đây lấy vài cặp startup Quốc tế vs Việt Nam ra bàn cho vui

Fiverr vs Thuengay

Cả hai bác này đều có đối tượng chính là freelancer, kiếm thu nhập bằng cách tạo ra các Gig và cung cấp cho bất kì cá nhân hay công ty nào có nhu cầu.

Ví dụ như tui, tui thấy mình có khiếu giả giọng phim Hong Kong, hoặc viết blog thì có thể tạo Gig trên Fiverr rồi cho nó 1 cái giá. Ai thấy muốn mua thì trả tiền tui thực hiện, đơn giản.

Cái này hay ở chỗ nó khác với mô hình làm freelance trước giờ, với cách làm cũ thì doanh nghiệp có nhu cầu về freelance sẽ đăng công việc lên website dành cho freelancer (như vlance hay freelancerviet), ai thấy đủ khả năng thì Báo giá rồi làm (nếu được chọn), làm vậy giống như tuyển nhân viên thời vụ.

Còn một người khi hoạt động trên Fiverr hay Thuengay đều có thể tạo cho mình bất kỳ Gig nào có thể làm được để kiếm thêm thu nhập.

Thuengay đang trên bước đường trở thành 1 platform thay thế Fiverr tại Việt Nam, ít nhất lợi thế là về mặt ngôn ngữ.

Mặc dù ai cũng thấy số lượng Gig và Category còn hạn chế và chắc còn lâu mới đuổi kịp Fiverr, nhưng nhìn chung cũng có tiềm năng dù theo tôi thì anh này đang tự nhiện phá bỏ 1 số cái khá hay từ Fiverr, thể hiện đơn giản ở việc Fiverr luôn bắt đầu tên cho 1 Gig bằng cấu trúc ‘I will…’ trông rất hay thì Thuengay lại cho freelancer đặt sao thì đặt.

Cái nữa là 1 vài user chẳng phải freelancer cũng vào đăng Gig, bởi thực chất phía sau tài khoản đó là cả 1 công ty, hơi cheat thật. Đây cũng là vấn đề nói ở trên, mô hình gì cũng được, cẩn thận cách làm thôi.

Udemy vs Unica

Nếu Uber là đại diện tiêu biểu của việc xây dựng platform ở lĩnh vực vận tải, chuyên chở. Hay AirBnb là đại diện cho lĩnh vực lưu trú khi du lịch, thì ở mảnh đất đào tạo, Udemy đang làm đại diện sừng sỏ nhất.

Đừng bỏ lỡ:  Máy đọc sách giúp gì cho cuộc sống và công việc

Tất cả những cái tên này đều hướng tới 1 mô hình chia sẻ tuyệt vời, những người có nhu cầu về vận tải, du lịch hay học hành dễ dàng tìm thấy cá nhân có khả năng đáp ứng.

Suy cho cùng, nếu tôi có 1 chiếc xe hơi, 1 căn nhà nhiều phòng còn trống hay 1 kỹ năng / kiến thức ít người có thì tại sao không dùng nó để kiếm chút đỉnh lúc rảnh rỗi.

Và những cái tên như Uber, AirBnb, Fiverr hay Udemy đã chứng minh cho vế còn lại: luôn tồn tại nhu cầu sử dụng những thứ đó.

Giống như cặp startup bên trên, Unica lần này cũng dự trên lợi điểm tương tự là ngôn ngữ. Unica là platform mua bán các khóa đào tạo trực tuyến ngắn, cầu nối giữa ‘chuyên gia’ và người có nhu cầu tìm hiểu 1 kiến thức / kỹ năng nào đó.

Unica đang trên bước đường như Thuengay, cố gắng tạo 1 ‘cái chợ’ trao đổi giữa người bán và người mua. Tuy nhiên, chiến thuật có 1 vài chỗ khác biệt với tổ tông Udemy.

Ví dụ như ở hình thức cung cấp khóa học.

Hầu như các video dạy học của Unica đều được thực hiện rất bài bản theo quy trình định sẵn với mục đích tối thượng là tạo sắc màu chuyên nghiệp, bằng phông nên bắt mắt, cách ăn mặc của ‘chuyên gia’.

Cũng chính điều đó làm cho số lượng khóa học trên Unica vẫn còn non và xanh so với Udemy, nơi này cho phép người dạy trình bày dưới bất kỳ hình thức và chất lượng hình ảnh nào, nó làm cho Udemy sở hữu hơn 27.000 khóa học, trong khi con số của Unica chỉ vào khoảng 100.

Tất nhiên vẫn có lý do hợp lý cho những bước đi đầu này, nói chung là tính chất ‘tiêu dùng’ của dân mình vẫn rất khác phần còn lại của thế giới nên không có gì đảm bảo việc bắt chước 100% sẽ giúp thành công cả.

Nhưng trên hết, nhìn và bắt chước thì khả thành công sẽ cao hơn so với tự mình sáng tạo ra ‘con rồng pikachu mới’, thứ hay đi kèm với rủi ro cao.

You May Also Like

About the Author: Cóc